Leven, in plaats van overleven
Podcast over probleemgedrag bij mensen met een verstandelijke beperking en de belangrijke rol van context
In de twaalfde aflevering van de NVO Storytellers Podcast spreekt Gerhard van Cappellen met Linda Verhaar en Vanessa Olivier over mensen met een verstandelijke beperking en complexe problemen.
Zij benadrukken dat gedrag niet verklaard kan worden vanuit individuele kenmerken of diagnoses alleen, maar begrepen moet worden in samenhang met de context waarin iemand leeft: de mensen om hem heen, de manier van communiceren, de fysieke omgeving en de organisatie van zorg.
Om het verhaal concreet te maken vertelt Linda over Pieter, een man met een ernstige verstandelijke beperking die bij een zorgorganisatie woont. Pieter laat steeds vaker onverwachte uitbarstingen zien, waarbij hij zichzelf en anderen kan verwonden. Niet vanuit kwaadwillendheid, maar vanuit wanhoop en radeloosheid. Wat volgt, is een patroon dat veel professionals herkennen. Vanuit zorgen over veiligheid wordt zijn context steeds beperkter. Minder naar buiten, minder prikkels, minder ruimte. Fietsen – iets wat hij altijd graag deed – lukt niet meer. Uiteindelijk komt Pieter nauwelijks nog van zijn kamer af. Linda benoemt wat hier op het spel staat: kwaliteit van leven. “Als we alleen nog bezig zijn met veiligheid, verdwijnt het leven zelf uit beeld,” aldus Linda. Niet alleen veiligheid en lichamelijke gezondheid, maar ook relaties, daginvulling en eigen regie. Als de context vooral wordt ingericht op het voorkomen van escalaties, verdwijnt het perspectief op leven. De omgeving wordt veiliger, maar ook smaller.
Auteur: NVO, Gerhard van Cappellen i.s.m. Linda Verhaar en Vanessa Olivier