Onderzoek rond chronische stress
24 juni
Verschillende onderzoekers werken mee aan onderzoek naar chronische stress bij mensen met een verstandelijke beperking en de samenhang met aanhoudend probleemgedrag. Hierover zijn drie artikelen verschenen.
Mensen met een verstandelijke beperking zijn kwetsbaar voor stress. Dat komt doordat hun stresssysteem vaak kwetsbaar is aangelegd, doordat zij vaker grote stressvolle gebeurtenissen meemaken dan anderen, maar ook doordat in hun directe leefomgeving stressoren voorkomen die inherent zijn aan de zorg die zij ontvangen, vooral binnen residentiële zorg.
Invloed van de directe omgeving op stress
Het eerste artikel beschrijft hoe vaak chronische stressoren voorkomen bij mensen met een verstandelijke beperking in residentiële zorg en of deze samenhangen met aanhoudend probleemgedrag. In het onderzoek stond 41 procent van de deelnemers gedurende minimaal zes maanden bloot aan ten minste één chronische stressor. Hoe meer chronische stressoren iemand ervoer, hoe groter de kans op aanhoudend probleemgedrag.
Terugkerende stressoren die leiden tot chronische stress
Het tweede artikel beschrijft welke terugkerende stressoren in het dagelijks leven kunnen uitgroeien tot chronische stressoren. In het onderzoek werden acht clusters gevonden van terugkerende stressoren die als chronische stressor kunnen functioneren binnen residentiële zorg. Bijvoorbeeld samenleven met anderen van wie het gedrag moeilijk voorspelbaar is, afhankelijk zijn van begeleiders, fysieke zorg ontvangen, onverwachte situaties, intense prikkels en beperkingen in het maken van keuzes.
Chronische stressoren zijn volgens het stressmodel van Elisa Epel en collega’s situaties of omstandigheden die langdurig aanwezig zijn, moeilijk te vermijden zijn en een grote invloed hebben op het dagelijks leven. Wanneer iemand hier lange tijd aan wordt blootgesteld, kan sprake zijn van allostatische overbelasting: het lichaam en brein moeten voortdurend omgaan met stress, waardoor het stresssysteem minder flexibel wordt en minder goed kan herstellen.
Vragenlijst om stresspatronen in kaart te brengen
Het derde artikel beschrijft de ontwikkeling van een vragenlijst om de stresspatronen van mensen met een verstandelijke beperking in kaart te brengen.
Het doel van deze studie was om een nieuwe vragenlijst te ontwikkelen en te testen: de Maladaptive Stress Response Patterns Questionnaire (MSRP-Q). Deze vragenlijst helpt om stressreacties van volwassenen met een verstandelijke beperking in een woonzorgsetting in kaart te brengen. De lijst bevat 34 vragen en onderscheidt zeven verschillende patronen van stressreacties die in het dagelijks leven zichtbaar zijn.
Uit een eerste onderzoek onder 80 deelnemers bleek dat de vragenlijst redelijk tot goed werkt. Wel lijkt de MSRP-Q vooral geschikt voor mensen met een lichte tot matige verstandelijke beperking. De uitkomsten van de vragenlijst hangen samen met andere metingen van stress, zoals stressvolle ervaringen in de jeugd, recente ingrijpende gebeurtenissen en langdurige stress. Ook werd een kleine, maar duidelijke relatie gevonden met gevoelens van angst en spanning.
De resultaten laten zien dat de MSRP-Q een veelbelovend instrument is om persoonlijke stressreactiepatronen bij mensen met een verstandelijke beperking te herkennen.